Een Historische Locatie
De oude werflocatie op de hoek van het Borgercompagniesterdiep en de Noorderstraat
in Sappemeer is met recht een historische plaats, waar sinds het einde van de 17de
eeuw achtereenvolgens door de families Raad, Mulder, Berg, Smit en Wolthuis vele
honderden houten en stalen schuiten, smakken, pramen, tasken, tjalken, schoeners en
bolschepen werden gebouwd en gerepareerd.
Het is ook de enige overgebleven,
nog herkenbare werflocatie in de veenkoloniën. De eerste bekende scheepsbouwer op
deze plaats was Jan Oomkes Raad. Hij bouwde er tussen 1705 en 1739 verscheidene
snabben en tasken, kleine houten vaartuigen, hoofdzakelijk bestemd voor het vervoer
van turf. Toen Jacobus Franciscus Smit, de oudste broer van Ferus Smit (waarnaar de
tegenwoordige werf in Westerbroek is vernoemd), in 1905 de werf te Sappemeer overnam,
hadden ijzer en staal reeds hun intrede in de scheepsbouw gedaan.
De werf is reeds sinds 1922 in bezit van dezelfde familie Wolthuis, waardoor niet alleen de gereedschappen en machines, maar ook zeer interessante documenten en foto's bewaard zijn gebleven. Door de kleinschaligheid zijn er sinds de jaren 1920 niet veel veranderingen doorgevoerd. De machines uit begin twintigste eeuw staan er nog, waaronder een knipschaar, ponsmachine, drukker en spantenbuiger.
Een opname van de locatie in 1910, toen de familie Berg eigenaar was van de werf. Links de houtzaagmolen van Maathuis.
De keuze van de locatie is tevens bepaald uit overwegingen van haalbaarheid en de te verwachten investerings- en exploitatielasten. Bovendien heeft de aanwijzing tot rijksmomument, alsmede het enthousiasme en de toegezegde medewerking van de huidige eigenaar, de heer R.J.A. Wolthuis, hierin een belangrijke rol gespeeld.
Boven: de werflocatie van Wolthuis gezien vanaf de voorzijde (Noorderstraat) en de achterzijde (Borgercompagniesterstraat).
Vaarverbinding
Hoewel de gekozen locatie voor het wegverkeer goed bereikbaar is, ontbeert zij in de bestaande
situatie de voor een scheepswerf gebruikelijke verbinding met het open vaarwater en mist daardoor
(vooralsnog) de aansluiting met het Provinciale en oost-Groninger vaarcircuit. Zo'n verbinding
zal de functie van de locatie als optimale toeristisch-recreatieve trekpleister in de gemeente
Hoogezand-Sappemeer aanmerkelijk verhogen en niet in het minst het exploitatieresultaat ten
goede komen.
De stichting denkt hierbij aan het doortrekken van het Borgercompagniesterdiep
naar het Winschoterdiep, op welke wijze in het verleden ook het Kieldiep is verlengd. Met de
gemeente is hieromtrent regelmatig overleg. De positieve instelling van gemeentewege blijkt uit de
heroverweging van het stedebouwkundig plan betreffende de IJsbaanlocatie in Sappemeer, waardoor
de open vaarverbinding vanaf de werf in de toekomst mogelijk blijft.